Missionaire hermeneutiek 2/5

Begrijpen, verwoorden, kopiëren en vertalen

Als wij de “Hermeneutiek” , afgeleid van het Griekse woord hermeneuo (ermeneuro), dat ‘uitleggen’, ‘verwoorden’ of ‘vertalen’ betekent, bekijken nemen wij deze leer van de wetenschappelijke verklaring, interpretatie en uitleg van heilige teksten, in het bijzonder als van toepassing op de Bijbel, het Boek der Boeken.

Al werd aanvankelijk de hermeneutiek beschouwd als vooral betrekking hebbend op het begrijpen en verwoorden van berichten uit de godenwereld, nemen wij het hier op voor de wereld waar er de God tegenover alle andere goden staat, of Jehovah versus goden. Als Bijbelvorser kijk ik vooral naar de verwoordingen in de Bijbel en zoek ik uit hoe deze in vertalingen werden overgebracht.

De de “Hermeneutiek” mag zich in het begin vooral toegelegd hebben op het vertalen van de Griekse mythologie, maar andere godsdiensten, Keltische cultuur e.a., worden onder de loep genomen om niet alleen de tekst te begrijpen en uit te leggen, maar ook om de zienswijze van de auteur en zijn omgang met taal te analyseren. Binnen de geesteswetenschappen gaan wij er ook vanuit dat interpretatie niet op dezelfde manier kan plaatsvinden als bij natuurwetenschappen.

Boek der boeken / Book of books

Boek der boeken / Book of books (Photo credit: Vexela)

De Bijbel als de hoogste autoriteit nemend ga ik, met het besef dat het ook mensen waren achter de Bijbelse Boeken, om ze op te tekenen en verder te bewaren door te kopiëren. Hiertoe is het dan ook belangrijk om de verscheidene kopieën zo dicht mogelijk tot de originelen te brengen, waarvoor wij dan beroep moeten doen op archeologen en de archeologische vondsten die doorheen de tijden zijn gebeurd.

Het is van uit mijn Bijbelstudie en ondervinding, met inachtneming van historische en archeologische vondsten, dat ik tot interpretatie kan komen, welke voor een deel kan bijdragen tot verklaring van het geheel en omgekeerd. Hierbij zou men mij dan ook kunnen verwijten van enige subjectiviteit  in mijn gedachtegang te laten binnendringen, doordat ik mijn voorgaande Bijbelstudie door mijn geloof in slechts één God heb laten vormen. zou tot leiden en daarmee onwetenschappelijk zijn. Hiermee besef ik dan ook dat de Hermeneutiek kan leiden tot onenigheid en splitsingen binnen de verscheidene godsdienstige stromingen, vanwege dat anders interpreteren van dezelfde geschriften.

Niet concreet bevattelijk

Op deze website en in mijn geschriften zal ik proberen zo veel mogelijk nauwkeurigheid te zoeken zo ver de aard van de zaak het toelaat. Inzake de dingen waarover politica en ethica handelen, moeten we echter niet de exactheid verwachten die we in de mathematica wel mogen vragen. De zaken waarover ik meestal zal spreken zijn dikwijls niet echt concreet bevattelijk of zo buitenaards en soms onwezenlijk. Alsook is het gekozen onderwerp, godsdienst, zo discutabel en spreken wij hier over dingen die door verschillende mensen, in verschillende situaties verschillend bepaald worden, en die minstens deels ook door conventies lijken te worden bepaald.

Ik geloof dat Aristoteles terecht een punt heeft met te schrijven:

“Ieder mens beoordeelt die dingen juist die hij kent, en daarover is hij een juist criticus. Is men derhalve op een bepaald gebied goed ontwikkeld, dan zal men daarover goed kunnen oordelen.” {Aristoteles, Ethica Nicomachea}

Het oordeel zal gevormd worden uit de ervaring en doorheen de jaren opgebouwde kennis, waarop men verder blijft opbouwen, want de studie mag nooit stilvallen. Het nodige geduld en het luisteren naar anderen, met een continue stimulans om dieper te graven, terwijl men zich aan bepaalde regels houdt en zich ook inhoud om zich niet voorbij te snellen. Of zoals Aristoteles het stelde:

“Maar voor degenen die hun daden en begeerten regelen overeenkomstig de rede zal kennis over deze zaken van groot voordeel kunnen zijn.” {Aristoteles, Ethica Nicomachea}

Logos

In de voorliggende tijd en nog te schrijven artikelen wil ik open staan voor de reflexieve en interpretatieve opgave welke elke Bijbelvorser zich zou moeten aanmeten. doorheen het opzoekingswerk zal het erom gaan praxis en logos op een adequate manier te verbinden. Mits elke mens mens logos heeft, leeft hij wezenlijk in een morele en politieke praxis!

Voor mij is het belangrijk om het menselijk woord en het goddelijk woord te kunnen gaan onderscheiden. Hieronder versta ik dan dat “De Logos” handelt over het  “dèloun”. Zo wel menselijk als goddelijk woord willen iets duidelijk maken. Het Woord of Logos is niets indien het niet kan doen verstaan. Het Woord of woord zal onbevoorrecht of bevoorrecht, rechtvaardig of onrechtvaardig over komen wanneer het haar taak op neemt van het voordelige en het nadelige, het rechtvaardige en het onrechtvaardige, het goede en en het slechte, en dergelijke dingen meer: “kai toon alloon” bloot te leggen. En de koinoonia van die zaken bepaalt elke vorm van gemeenschap: oikian kai polin.

Bijbellezing aan tafel met kerst

Bijbellezing aan tafel met kerst (Photo credit: Nationaal Archief)

Het eigenlijk menselijke is de logos, dat wil zeggen het vermogen om betekenissen te verstaan en te verstaan te geven. Mensen zijn dieren die zich slechts hierin van andere dieren onderscheiden, dat ze in hun leven betekenis ervaren en verstaan, die ze sprekend proberen te identificeren en te communiceren. Die betekenissen blijken in Aristoteles’ voorbeelden primair van praktische aard te zijn: het voordelige en het nadelige, het rechtvaardige en het onrechtvaardige, het goede en en het slechte, en dergelijke dingen meer. En omdat de mens als logos-wezen, wezenlijk van betekenis leeft, leeft hij in gemeenschap.

Hermeneutiek en narraviteit

De ethiek heeft haar taak in dat dèloun, duidelijk maken van die betekenissen, die als praktische betekenissen zelf de praxis binnen brengen. door onze ervaringen kunnen wij betekenissen geven aan bepaalde dingen. In datgene wat onder onze ogen komt trachten wij te ontdekken welke betekenis dit voor ons kan geven. Hierbij moeten wij ook inzien dat wij niet de betekenis geven, maar dat wij eigenlijk een medium zijn dat die betekenis wil en/of kan weergeven, of  de betekenis die we daar aantreffen, bevestigen.

Met het besef dat mensen het vermogen hebben zich te laten aanspreken door betekenisvolle werkelijkheid, betekenissen waar te nemen, te verstaan en te communiceren, dat wil zeggen te verstaan te geven, moeten wij als Bijbelvorsers, in die menselijkheid open stellen naar alle culturen en ons constant blijven bijscholen. Ons vermogen om te verstaan, onze
verstandigheid is primair een vermogen om te vernemen, een ontvankelijkheid voor betekenis. Maar deze ontvankelijkheid of openheid is onvermijdelijk altijd op een bepaalde wijze toegevouwen, gesloten, particulier, dat wil zeggen door de concreetheid van deze of die ervaring getekend en door een bepaald verstaan van betekenissen (en van zichzelf) gevormd en bepaald. {Narrativiteit en hermeneutiek, Paul van Tongeren}

Filosofie als hermeneutiek

De filosofie — als hermeneutiek — heeft tot taak te werken met en te reflecteren op dit altijd particuliere verstaan van betekenis en zelfverstaan. Ze legt uit wat zich meldt met een
pretentie van betekenis, brengt een verbinding ermee tot stand. Ze vertolkt betekenis en vormt daardoor ons verstaan, niet alleen door het meer te laten verstaan, maar ook door het zich meer bewust te doen worden van de eindigheid ervan, de particulariteit van elk verstaan. Ze legt betekenis uit, legt ons verstaan open, zij het steeds op een bepaalde manier, en legt dit verstaansgebeuren zelf uit; beter: ze is dit verstaan dat zichzelf uitlegt. {Narrativiteit en hermeneutiek, Paul van Tongeren}

De ethiek is in deze lijn: hermeneutiek van morele betekenissen en zelf-uitleg van ons vermogen om te verstaan wat moreel betekenisvol is, zelf-uitleg van onze morele verstandigheid,
onze phronèsis; dat is wat ik bedoel met ‘ethiek als hermeneutiek van de morele ervaring. {zie hier omtrent: Van Tongeren, Hermeneutiek en ethiek in het (vroege) werk van Ricoeur. In: G.A.M. Widdershoven & Th. de Boer, Hermeneutiek in discussie. Delft, 1990, p.86-94.}

Zoektocht naar zelfverstaan

Als wij de woorden van de Heilige Schrift doornemen, komen wij in contact met woorden opgetekend door mensen, die als verkozenen van God het recht hadden en de mogelijkheid kregen het Woord van God, Dé Logos, op te tekenen. In de uitleg van die teksten gaat de Bijbelvorser zoeken naar een uitleg van het zelfverstaan en van het zelfbestaan. Om een eigen eigenheid en zelfbestaan te hebben moet men in eerste instantie zich zelf verstaan. zonder zich zelf te erkennen gaat men nooit tot inzicht van het eigen “ik” kunnen komen, maar gaat het ook moeilijk zijn om teksten te relateren naar de eigen persoonlijkheid en naar de vorming van het eigen bewustzijn. Men zou kunnen stellen dat “Verstaan van betekenis is  verstaan van zichzelf als degene voor wie iets van betekenis is, verstaan van zichzelf als betekenis-verstaand wezen.”

Excerpt from the book The image of God, or lai...

Toen God de wereld schiep had Hij een Plan. Hij zond Zijn woord, Dé Logos over de wereld en liet dat woord (logos) doorheen mensenhanden optekenen op papyrus of op kleitabletten. Die kleitabletten en papyrusrollen maken deel uit van de woordgeschiedenis die vele mensen doorheen de tijden al hebben trachten te ontcijferen.

De werken die wij door de archeologische vondsten nader kunnen onderzoeken, maken het mogelijk al de voorliggende werken in verband met elkaar te onderzoeken, zodat wij daarin de Meesterhand van God zullen herkennen.

Hierbij mag opgemerkt worden dat de zelfinterpretatie niet alleen wordt gemotiveerd door een morele ervaring aan het begin, maar dat ze ook in haar uitwerking expliciet de ethiek omvat, en dat de deontologie van een grens-stellende wet en verplichting (zoals die in het begin van het oeuvre centraal staat) wordt uitgewerkt in een eis van erkenning en  wederkerigheid.

Door als basis te stellen dat er een God bestaat, die de autoriteit heeft om over het universum te heersen, en dat deze Zijn Woord, Dé Logos, ter beschikking heeft gesteld van de mens, om zich te vormen, heb ik de subjectiviteit voor het onderzoek op mij genomen om mij door dat Woord van God te laten leiden en vormen, om zo naar een zelfverstaan te komen en mijn bestaan verder vorm te geven.

+

Vervolg: Missionaire hermeneutiek 2/5

Een vereenvoudigde of ingekorte Engelse versie kan gevonden in de gelijkaardige reeks, die aanvangt met: Missional hermeneutics 1/5

English readers may find an abridged version of this series, starting with the cut down article: Missional hermeneutics 1/5

and with the series on archaeology:
Archaeology and the Bible researcher (1-4)  plus in: Interpretation of archaeological data, and in: Archaeology and the Bible

++

Lees ook:

  1. Intentions – Intenties
  2. Mijn exegese en hermeneutiek
  3. Narrativiteit en hermeneutiek in verband met een adequate praktische ethiek, door Paul van Tongeren: Ethische perspectieven en hermeneutiek
  4. Reden voor het lezen van de Heilige Schrift
  5. Mondelinge of schriftelijke overlevering en aantal auteurs
  6. Dagen en jaren die voorbij gaan maar het Woord blijft bestaan

18 thoughts on “Missionaire hermeneutiek 2/5

  1. Pingback: Missional hermeneutics 2/5 « Bijbelvorser = Bible Researcher

  2. Pingback: Missional hermeneutics 1/5 « Bijbelvorser = Bible Researcher

  3. Pingback: Missionaire hermeneutiek 3/5 « Bijbelvorser = Bible Researcher

  4. Pingback: Missional hermeneutics 3/5 « Bijbelvorser = Bible Researcher

  5. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #3 Wetenschap | Broeders in Christus

  6. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #4 Uitzendkanaal | Broeders in Christus

  7. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #5 Beeldvorming | Broeders in Christus

  8. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #6 Geen Excuus | Broeders in Christus

  9. Pingback: Vertrouwen, Geloof, Roepen en Toeschrijving aan Jehovah #3 Stem van God #5 Meditatie en transformatie « Christadelphians : Belgian Ecclesia Brussel – Leuven

  10. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #7 In Harmonie | Broeders in Christus

  11. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #8 Tegenspraak | Broeders in Christus

  12. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #9 Fundamentalisme | Broeders in Christus

  13. Pingback: Hermeneutiek om uit te dragen #10 Verkondigen | Broeders in Christus

  14. Pingback: Geïnspireerd Woord | Broeders in Christus

  15. Pingback: Materialisme, “would be” leven en aspiraties #2 | Broeders in Christus

  16. Pingback: Vertrouwen, Geloof, Roepen en Toeschrijving aan Jehovah #3 Stem van God #5 Meditatie en transformatie | Free Christadelphians: Belgian Ecclesia Brussel - Leuven

  17. Pingback: Echte boodschap van redding niet ver te zoeken | Free Christadelphians: Belgian Ecclesia Brussel - Leuven

  18. Pingback: Een goddelijk Plan #1 | Broeders in Christus

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s