Lilith een intrigerende figuur die de afgelopen millennia vele vormen heeft aangenomen.

Lilith wordt voor het eerst genoemd in oude Babylonische teksten als een klasse van gevleugelde vrouwelijke demonen die zwangere vrouwen en zuigelingen aanvallen.

Van Babylonië verspreidde de legende van de “lilith” zich naar het oude Anatolië, Syrië, Israël, Egypte en Griekenland. In deze gedaante – als een wildernis – verschijnt ze in Jesaja 34:14 onder een lijst van nachtelijke schepselen die het verwoeste Koninkrijk van Edom zullen achtervolgen.

“Woestijnkatten treffen daar dan wolven, de duivel ontmoet er zijn maat,- alleen dáár komt een nachtspook tot bedaren, en zal zij zich een rustplaats vinden.” (Jes 34:14 NB)

Dit is haar enige vermelding in de Bijbel, maar haar legende bleef groeien in het oude jodendom. Tijdens de Middeleeuwen begonnen Joodse bronnen haar op te eisen als Adam’s eerste – en angstaanjagende – vrouw.

In de post-Bijbelse periode namen sommige oude Joodse geleerden het standpunt in dat Genesis 1:27 en Genesis 2:21–22 twee afzonderlijke gebeurtenissen moeten beschrijven, omdat het lijkt dat de vrouw in deze verslagen anders wordt geschapen

In haar Bible Review-artikel “Lilith” in de uitgave van oktober 2001 legt professor Janet Howe Gaines deze redenering uit:

„Aangezien elk woord van de Bijbel nauwkeurig en heilig was, hadden commentatoren een midrash of verhaal nodig om de ongelijkheid in de scheppingsverhalen van Genesis 1 en 2 te verklaren.
God schept de vrouw tweemaal – eenmaal met de man, eenmaal uit de rib van de man – dus moeten er  twee vrouwen zijn geweest.
De Bijbel noemt de tweede vrouw Eva; Lilith werd geïdentificeerd als de eerste om het verhaal te voltooien.”

Dienovereenkomstig beschrijft Genesis 1:27 de schepping van Adam en een naamloze vrouw (Lilith); Genesis 2:7 geeft meer details over Adams schepping; en Genesis 2:21–22 beschrijft de schepping van Eva vanaf Adam.

“God schept de mens naar zijn beeld, naar het beeld van God heeft hij hem geschapen; mannelijk en vrouwelijk heeft hij hen geschapen.” (Ge 1:27 NB)

“21  Dan laat de ENE, God, een verdoving vallen over de roodbloedige mens zodat die inslaapt; hij neemt één van zijn beide zijden en sluit met vlees de plek daarvan af. 22 De ENE, God, bouwt de zijde die hij heeft weggenomen van de roodbloedige mens uit tot een vrouw; hij komt met haar tot de roodbloedige mens.” (Ge 2:21-22 NB)

De schepping van Lilith wordt verhaald in de Verhalen van ben Sira [Verhalen van de zoon van Sirah (Tales of ben Sira), een apocryfaal werk uit de tiende eeuw C.E.. Dan ben-Amos legt uit dat hoewel dit de eerste tekst is die de legende van Lilith bevat, haar verhaal waarschijnlijk eerder bestond.

De Tales of ben Sira vertelt dat God Lilith van de aarde schiep, net zoals hij Adam had geschapen. Zij begonnen onmiddellijk te vechten omdat geen van beiden zich aan de ander zou onderwerpen. Erkennend dat Adam niet naar haar zou luisteren, sprak Lilith

“de onuitsprekbare naam uit en vloog weg in de lucht” (de Tales of ben Ben Sira)

De Qumran-gemeenschap was zeker bekend met de Jesaja-passage, omdat ze in de meer recent gevonden rollen in Qumran weer boven water komt. Lilith verschijnt in het “Lied voor een wijze ” (“Song for a Sage”),  een hymne die mogelijk wordt gebruikt bij exorcismen:

‘En ik, de Wijze, laat de majesteit van Zijn schoonheid horen om alle geesten van vernietigende engelen en de bastaardgeesten, de demonen, Lilith, bang te maken en te verwarren. ., en degenen die plotseling toeslaan, om de geest van begrip op een dwaalspoor te brengen en hun hart te verwoesten. ”. {4Q510. Zie Joseph M. Baumgarten, ‘On the Nature of the Seductress in 4Q184’, Revue de Qumran 15 (1991–1992), pp. 133–143.}

Eeuwen nadat de Dode-Zeerollen waren geschreven, voltooiden geleerde rabbijnen de Babylonische Talmoed (eindredactie circa 500 tot 600 G.T.), en reisden vrouwelijke demonen naar wetenschappelijk joods onderzoek. De Talmoed (de naam komt van een Hebreeuws woord dat “studie” betekent) is een compendium van juridische discussies, verhalen over grote rabbijnen en meditaties over bijbelpassages. Talmoedische verwijzingen naar Lilith zijn er maar weinig, maar ze geven een glimp van wat intellectuelen over haar dachten. Lilith van de Talmud herinnert aan oudere Babylonische beelden, want ze heeft “lang haar” (Erubin 100b) en vleugels (Niddah 24b) . .Alle talmudische verwijzingen zijn naar The Babylonian Talmud, trans. Isidore Epstein, 17 vols. (Londen: Soncino, 1948). . Het beeld van Lilith in de Talmud versterkt ook oudere indrukken van haar als succubus, een demon in vrouwelijke vorm die seks had met mannen terwijl de mannen sliepen. Ongezonde seksuele praktijken zijn verbonden met Lilith, omdat ze de mythe van demonenliefhebbers op krachtige wijze belichaamt. Een talmudische verwijzing beweert dat mensen ‘s nachts niet alleen zouden moeten slapen, anders zou Lilith hen doden (Shabbath 151b). Tijdens de periode van 130 jaar tussen de dood van Abel en de geboorte van Seth, zo meldt de Talmud, scheidt een radeloze Adam zich af van Eva. Gedurende deze tijd wordt hij de vader van

“geesten en mannelijke demonen en vrouwelijke [of nacht] demonen” (Erubin 18b).

En degenen die proberen de toren van Babel te bouwen, worden veranderd in

“apen, geesten, duivels en nachtdemonen” (Sanhedrin 109a).

De vrouwelijke nachtdemon is Lilith. Rond de tijd dat de Talmud voltooid was, kenden de mensen die in de joodse kolonie Nippur, Babylonië woonden, ook Lilith. Haar afbeelding is opgegraven op talloze keramische schalen die bekend staan ​​als bezweringsschalen voor de Aramese spreuken die erop zijn gegraveerd. Als de Talmoed laat zien wat geleerden over Lilith dachten, laten de bezweringsschalen, die dateren van ongeveer 600 G.T., zien wat de gemiddelde burger geloofde. Een schaal die nu te zien is in het Semitic Museum van de universiteit van Harvard luidt:

“Gij Lilith.​Hag en Snatcher, ik bezweer u bij de Sterke van Abraham, bij de Rots van Izak, bij de Shaddai van Jacob.​.om weg te draaien van deze Rashnoi.​.en van Geyonai haar man.​.Uw echtscheiding en dagvaarding en scheidingsbrief.​. verzonden door heilige engelen.​.Amen, Amen, Selah, Halleluyah!” {Raphael Patai, The Hebrew Goddess, 3rd enlarged ed. (Detroit: Wayne State, 1990), p. 226.}.

De inscriptie is bedoeld om een ​​vrouw genaamd Rashnoi bescherming te bieden tegen Lilith. Volgens de populaire folklore doodden demonen niet alleen menselijke baby’s, ze zouden ook verdorven nakomelingen voortbrengen door zich aan mensen te hechten en ‘s nachts te copuleren. Daarom wordt op deze specifieke schaal een Joodse scheidbrief beschreven waarbij de demonen uit het huis van Rashnoi worden verdreven.

De prerafaëlitische dichter en schilder Dante Gabriel Rossetti (1828–1882) beschrijft op fantasierijke wijze een pact tussen Lilith en de bijbelse slang.

File:Lady-Lilith.jpg

«Lilith, het onderwerp van dit schilderij, wordt in de joodse literatuur beschreven als de eerste vrouw van Adam. Ze wordt geassocieerd met het verleiden van mannen en het vermoorden van kinderen. De voorstelling van vrouwen als machtige en slechte verleidsters was wijdverbreid in de 19e-eeuwse schilderkunst, vooral onder de prerafaëlieten. De kunstenaar Dante Gabriel Rossetti (1828–1882) schildert Lilith af als een iconische, Amazone-achtige vrouw met lang, golvend haar. Haar lome karakter wordt herhaald in de opname van de klaproos in de rechter benedenhoek – de bloem van opium-geïnduceerde slaap. »

In de Renaissance portretteerde Michelangelo Lilith als een halfvrouw, halfslang, opgerold rond de Boom van Kennis. Later zou haar schoonheid de Engelse dichter Dante Gabriel Rossetti boeien. ‘Haar betoverde haar’, schreef hij, ‘was het eerste goud’. {Dante Gabriel Rossetti, “Body’s Beauty,” in The House of Life: A Sonnet-Sequence (Cambridge, MA: Harvard Univ. Press, 1928), p. 183.} De Ierse romanschrijver James Joyce wierp haar op als ‘beschermheer van abortussen’. {James Joyce, Ulysses, chap. 14, “Oxen of the Sun.”}

Terwijl Lilith in de Zohar en in vele anonieme volksverhalen in heel Europa verschijnt, heeft ze door de eeuwen heen de aandacht getrokken van enkele van Europa’s bekendste kunstenaars en schrijvers.

Moderne feministen vieren haar gedurfde strijd voor onafhankelijkheid van Adam. Haar naam komt voor als de titel van een joods vrouwenblad en een nationaal alfabetiseringsprogramma. Een jaarlijks muziekfestival dat zijn winst schenkt aan gehavende vrouwenopvangcentra en onderzoeksinstituten voor borstkanker, heet de Lilith Fair. In de meeste uitingen van haar mythe vertegenwoordigt Lilith chaos, verleiding en goddeloosheid. Toch heeft Lilith, in al haar gedaanten, de mensheid betoverd.

De oude naam “Lilith” is afgeleid van een Soemerisch woord voor vrouwelijke demonen of windgeesten – de lilītu en de verwante ardat lilǐ. De lilītu leeft in woestijngebieden en open landgebieden en is vooral gevaarlijk voor zwangere vrouwen en baby’s. Haar borsten zijn gevuld met gif, geen melk. De ardat lilī is een seksueel gefrustreerde en onvruchtbare vrouw die zich agressief gedraagt tegenover jonge mannen.

Dit gevleugelde nachtwezen heeft Johann Goethe, Robert Browning, C.S. Lewis, Judith Plaskow Goldenberg, Pamela Hadas, e.a. geïnspireerd en zal waarschijnlijk ook anderen ertoe brengen om haar te gebruiken als een interessant personage om de mythe van Lilith opnieuw te vertellen, die de opvattingen van elke generatie over de vrouwelijke rol weerspiegelt, aangezien zij het archetype is voor de veranderende rol van de vrouw.

+

Engelse versie / English version: Lilith an intriguing figure who has taken on many shapes over the millennia

One thought on “Lilith een intrigerende figuur die de afgelopen millennia vele vormen heeft aangenomen.

  1. Pingback: Lilith an intriguing figure who has taken on many shapes over the millennia | Bijbelvorser = Bible Researcher

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.